रास्वपा विधान : बालेन वरिष्ठ नेता निश्चित, सभापतिले चाहे वरिष्ठको संख्या बढाउने सक्ने

रास्वपामा राष्ट्रिय महाधिवेशनबाट प्रत्यक्ष निर्वाचित सभापति, राष्ट्रिय महाधिवेशनबाट निर्वाचित ९९ केन्द्रीय सदस्य, सभापतिद्वारा मनोनीत ५१ केन्द्रीय सदस्य, सात जना पदेन केन्द्रीय सदस्य (प्रदेश सभापतिहरू) गरी १५८ सदस्यीय केन्द्रीय समिति हुने भएको छ ।

पदाधिकारीको कुल संख्या र पदहरूः

सभापति – १ जना

उपसभापति – ३ जना

महामन्त्री – २ जना

सहमहामन्त्री – ५ जना

प्रवक्ता – १ जना

सहप्रवक्ता – ३ जना

कोषाध्यक्ष – १ जना

सहकोषाध्यक्ष– २ जना

रास्वपाको विधानमा तीन जना उपसभापतिमध्ये एकमा महिला उम्मेदवारहरूबीच मात्र प्रतिस्पर्धा गराएर महिला आरक्षित कोटामा निर्वाचित गरिने व्यवस्था छ । बाँकी रहेका दुईमध्ये एक पद खुला प्रतिस्पर्धामार्फत निर्वाचित हुनेछ । बाँकी एक जनालाई सभापतिले उपसभापतिमा मनोनीत गर्न पाउने छन् ।

यस्तै महामन्त्री एक जनाका लागि योग्यता पुगेका उम्मेदवारहरूबीच खुला प्रतिस्पर्धाबाट सर्वाधिक मत ल्याउने निर्वाचित हुने वैधानिक व्यवस्था छ । एक महामन्त्रीलाई सभापतिले मनोनयन गर्ने छन् ।

तीन सहमहामन्त्रीका लागि अनिवार्य रूपमा एकमा महिला उम्मेदवारहरूबीच मात्र प्रतिस्पर्धा गराइने र बाँकी दुईमा खुला प्रतिस्पर्धा हुने व्यवस्था रास्वपाले गरेको छ ।

छ जना पदाधिकारी निर्वाचनबाट चयन भएपछि सभापतिले बाँकी ११ जना पदाधिकारीहरूको चयन गर्ने विधानमा उल्लेख छ । विधानअनुसार सभापतिले उपसभापति र महामन्त्री एक–एक जना, सहमहामन्त्री दुई जना, प्रवक्ता, सह–प्रवक्ता तीन जना, कोषाध्यक्ष र सहकोषाध्यक्ष दुई जनाको चयन सभापतिले गर्नेछन् ।

‘नवनिर्वाचित सभापतिले योग्यता पुगेका केन्द्रीय सदस्यहरू मध्येबाट समावेशी सिद्धान्त र सक्षमतालाई ध्यानमा राखी उक्त ११ पदका लागि नाम प्रस्ताव गर्ने छन्,’ विधानमा भनिएको छ, ‘र केन्द्रीय समितिको बैठकले त्यसलाई अनिवार्य अनुमोदन गर्नुपर्नेछ ।’

सभापतिले ११ जना पदाधिकारीको मनोनयन प्रस्ताव गर्दा समावेशिताको सिद्धान्तलाई अनिवार्य रूपमा पालना गर्नुपर्नेछ । मनोनयन हुने ११ जना पदाधिकारीमध्ये कम्तीमा चार जना महिला अनिवार्य हुनुपर्ने छ ।

यस्तै सीमान्तकृत समुदायको प्रतिनिधित्व सुनश्चित गर्नका लागि कम्तीमा दुई जना सीमान्तकृत समुदाय (आदिवासी जनजाति, मधेसी, दलित, थारू वा मुस्लिम/अल्पसंख्यक क्लस्टर) बाट अनिवार्य मनेनीत गर्नुपर्ने छ ।

प्रस्तावित उम्मेदवार ‘महिला’ र ‘सीमान्तकृत समुदाय’ दुवै क्लस्टरमा पर्ने भएमा एउटै व्यक्तिको मनोनयनले दुवै सर्तहरू एकैपटक पूरा गरेको मान्न सकिने रास्वपाको संशोधित विधानमा लेखिएको छ ।

विधानमा उम्मेदवारको योग्यता पनि निर्धारण गरिएको छ । पार्टी सभापति पदमा उम्मेदवार हुनका लागि एक कार्यकाल केन्द्रीय समितिको सदस्य भएर काम गरिसकेको हुनुपर्ने अनिवार्य गरिएको छ ।

रास्वपामा सभापति पदको निर्वाचन महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूको प्रत्यक्ष मतदानबाट हुने र खसेको कुल सदर मतमध्ये सबैभन्दा बढी मत प्राप्त गर्ने उम्मेदवारलाई स्वतः पार्टी सभापति पदमा निर्वाचित भएको घोषणा गरिने वैधानिक व्यवस्था छ ।